TWÓRCZOŚĆ PROZATORSKA KAZIMIERZA TETMAJERA
„Illa”(1886) – poemat prozą, ujawniający sądy o charakterze pozytywistycznym, głoszące społecznikostwo, pracę organiczną i pochwałę zgody narodowej; debiut literacki poety;
„Rekrut” (1886) – powiastka góralska; również zaliczana do debiutów;
„Na skalnym Podhalu”
- powstały między rokiem 1901 a 1912
- osnute są wyłącznie na wyobraźni artysty (choć zarzucono mu, że po prostu spisał zasłyszane opowieści) – zapożyczane fragmenty oznaczał gwiazdkami
- pisał te góralskie opowiadania, by przezwyciężyć poczucie schyłkowości i modernistyczną rozpacz
- oczyszcza, uwzniośla motywy folkloru, nadaje im głębszy – psychologiczny czy symboliczny – wymiar
- występuje stylizacja na język gwarowy (nie bezpośredni zapis gwary)
- akcja opowiadań cofnięta jest w przeszłość
- trzy sprawy poruszane w opowiadaniach:
1) fascynacja dzikością i żywiołowością górali (reprezentujących świat namiętności, instynktu i ślepego porywu, idących za żądaniami instynktu)
2) apoteoza swobody i bohaterstwa
3) ludowa mądrość i ludowy humor
- opowieści te są najbliższe żartowi lub anegdocie
- stylizowane na ludowe gawędy
- dokument dogłębnej znajomości góralskiego świata
„Anioł śmierci” (1898) – patetyczna miłość rzeźbiarza
„Otchłań” (1900) – męki zazdrości
„Panna Mery” (1901) – przygody zepsutej i histerycznej córki finansisty
„Król Andrzej” (1908) – nieprawdopodobna rewolucja w południowosłowiańskim państewku
- są to salonowe romanse, upozowane na „psychologiczne”
- pełno w nich szalonych monologów, parkosyzmów uczuciowych, omdleń, ekstaz i uderzeń szpicrutą
- Tetmajer pisał je naglony potrzebami finansowymi, więc wydawał byle jakie zlepki sytuacji, rozmów i monologów
- mają bardzo marną wartość
„Ksiądz Piotr” (1895) – nowela nagrodzona w konkursie „Czasu”; opowiada o starym proboszczu, niegdyś ułanie, uczestniku powstania listopadowego
„Z wielkiego domu” (1908)
- zbiór obrazków
- niesłychanie złośliwy i bezceremonialny atak na galicyjską arystokrację
- żywa narracja i dowcip
„Romans panny Opolskiej z panem Głowniakiem” (1912) – satyryczna nowela, sfilmowana potem w 1928r przez W. Lenczewskiego
„Tryumf”, „W Czas wojny” (1916) – zbiory nowel
„Koniec epopei” (1913-1914)
- trylogia
- tematyka napoleońska (obejmuje kampanię moskiewską i bitwę narodów pod Lipskiem)
- centralną postacią jest książę Józef, które reprezentuje wszystkie nadzieje ówczesnego społeczeństwa
- podniosły, patetyczny i patriotyczny ton (nastroje tuż przed wybuchem I wojny światowej)
„Rekrut” (1886) – powiastka góralska; również zaliczana do debiutów;
„Na skalnym Podhalu”
- powstały między rokiem 1901 a 1912
- osnute są wyłącznie na wyobraźni artysty (choć zarzucono mu, że po prostu spisał zasłyszane opowieści) – zapożyczane fragmenty oznaczał gwiazdkami
- pisał te góralskie opowiadania, by przezwyciężyć poczucie schyłkowości i modernistyczną rozpacz
- oczyszcza, uwzniośla motywy folkloru, nadaje im głębszy – psychologiczny czy symboliczny – wymiar
- występuje stylizacja na język gwarowy (nie bezpośredni zapis gwary)
- akcja opowiadań cofnięta jest w przeszłość
- trzy sprawy poruszane w opowiadaniach:
1) fascynacja dzikością i żywiołowością górali (reprezentujących świat namiętności, instynktu i ślepego porywu, idących za żądaniami instynktu)
2) apoteoza swobody i bohaterstwa
3) ludowa mądrość i ludowy humor
- opowieści te są najbliższe żartowi lub anegdocie
- stylizowane na ludowe gawędy
- dokument dogłębnej znajomości góralskiego świata
„Anioł śmierci” (1898) – patetyczna miłość rzeźbiarza
„Otchłań” (1900) – męki zazdrości
„Panna Mery” (1901) – przygody zepsutej i histerycznej córki finansisty
„Król Andrzej” (1908) – nieprawdopodobna rewolucja w południowosłowiańskim państewku
- są to salonowe romanse, upozowane na „psychologiczne”
- pełno w nich szalonych monologów, parkosyzmów uczuciowych, omdleń, ekstaz i uderzeń szpicrutą
- Tetmajer pisał je naglony potrzebami finansowymi, więc wydawał byle jakie zlepki sytuacji, rozmów i monologów
- mają bardzo marną wartość
„Ksiądz Piotr” (1895) – nowela nagrodzona w konkursie „Czasu”; opowiada o starym proboszczu, niegdyś ułanie, uczestniku powstania listopadowego
„Z wielkiego domu” (1908)
- zbiór obrazków
- niesłychanie złośliwy i bezceremonialny atak na galicyjską arystokrację
- żywa narracja i dowcip
„Romans panny Opolskiej z panem Głowniakiem” (1912) – satyryczna nowela, sfilmowana potem w 1928r przez W. Lenczewskiego
„Tryumf”, „W Czas wojny” (1916) – zbiory nowel
„Koniec epopei” (1913-1914)
- trylogia
- tematyka napoleońska (obejmuje kampanię moskiewską i bitwę narodów pod Lipskiem)
- centralną postacią jest książę Józef, które reprezentuje wszystkie nadzieje ówczesnego społeczeństwa
- podniosły, patetyczny i patriotyczny ton (nastroje tuż przed wybuchem I wojny światowej)